คนเป็นภูมิแพ้(allergy)เสริมจมูกด้วยวัสดุอะไรถึงจะดี
คนเป็นภูมิแพ้ มักกังวลว่า “เสริมจมูกได้ไหม” “จะแพ้วัสดุไหม?” “ต้องเลือกวัสดุแบบไหน?” การวิจัยพบว่า ผู้ที่มีภูมิแพ้ มีความเสี่ยงการอักเสบสูงกว่า คนปกติถึง 2-3 เท่า
ดังนั้น คนเป็นภูมิแพ้จะเสริมจมูก ได้อย่างไร วัสดุเสริมจมูก แบบไหนปลอดภัย ไม่แพ้ ไม่อักเสบ และต้องเตรียมตัวอย่างไร เรามีคำตอบ
ภูมิแพ้ส่งผลต่อการเสริมจมูกยังไง
ภูมิแพ้ (Allergy) คือ ภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติ ตอบสนองต่อสิ่งแปลกปลอม (Allergen) ที่ไม่เป็นอันตรายมากเกินไป เช่น
- ละอองเกสร ฝุ่น ไรฝุ่น
- ขนสัตว์ เลี้ยง
- อาหาร (กุ้ง ปู ไข่ นม)
- ยา (Penicillin, Aspirin)
- สารเคมี (น้ำยาทำความสะอาด น้ำหอม)
คนที่มีภูมิแพ้มีระบบภูมิคุ้มกันที่ไวเกิน (Hyperactive Immune System) หมายความว่า มีความเสี่ยงในการแพ้วัสดุเสริมจมูกได้ง่ายกว่า (โดยเฉพาะซิลิโคน) มีโอกาสเกิดการอักเสบเรื้อรัง ร่างกายปฏิเสธวัสดุแปลกปลอม แผลหายช้า และมีโอกาสเกิดเนื้อเยื่อแข็งมากกว่าคนปกติ
เสริมจมูกแบบไหน ลดความเสี่ยงการแพ้
กระดูกอ่อนตัวเอง (Autologous Cartilage)
กระดูกอ่อนตัวเอง คือการนำกระดูกอ่อนจากซี่โครง (Rib), หู (Ear) หรือ ผนังกั้นจมูก (Septum) ของตัวเองมาเสริมจมูก จากเคสที่ผ่านมาในผู้ที่มีภาวะภูมิแพ้และต้องการเสริมจมูก พบว่า โอกาสในการแพ้ต่ำ เนื่องจากเป็นเนื้อเยื่อของตัวเอง ร่างกายยอมรับ และลดความเสี่ยงในการอักเสบ กระดูกอ่อนตัวเองยังสามารถเคลื่อนไหวตาม ไม่แข็ง
การเสริมจมูกด้วยกระดูกอ่อนตัวเอง เป็นผ่าตัดที่มีความซับซ้อน เสริมจมูกโอเพ่น ต้องเอากระดูกอ่อนจากตำแหน่งอื่น (แผล 2 จุด) ราคาแพง – 80,000-200,000 บาท (ขึ้นกับความยาก)
- เหมาะกับ ผู้มีภูมิแพ้รุนแรง
- เคยทำเสริมจมูกซิลิโคนแล้วแพ้ หรือเกิดการอักเสบ
กระดูกอ่อนสังเคราะห์ PCL (Polycaprolactone) สำหรับผู้มีภูมิแพ้
PCL (Polycaprolactone) เป็นวัสดุสังเคราะห์ที่ย่อยสลายได้ (Biodegradable) และจะถูกแทนที่ด้วยเนื้อเยื่อตัวเอง ภายใน 2-3 ปี วัสดุทำจาก Biocompatible สูงลดความเสี่ยงต่อการที่ร่างกายปฏิเสธ หรือแพ้ เมื่อใช้ไปในระยะหนึ่ง วัสดุสังเคราะห์จะถูกแทนที่ด้วยเนื้อเยื่อตัวเอง ให้สัมผัสนิ่มนวล เคลื่อนไหวได้ธรรมชาติ
- เหมาะกับ ผู้มีภูมิแพ้ปานกลาง-รุนแรง
- ไม่อยากต้องการผ่าตัด นำกระดูกอ่อนตัวเองมาใช้
Gore-Tex (ePTFE)
Gore-Tex (ePTFE) เป็นวัสดุนิ่มนวล มีรูพรุน ทำให้เนื้อเยื่อเจริญเข้าไปได้ สำหรับผู้มีภูมิแพ้ มีโอกาสแพ้น้อย Biocompatible ดี ให้สัมผัสนิ่มนวล เคลื่อนไหวได้ธรรมชาติกว่าซิลิโคน มีรูพรุน ช่วยให้เนื้อเยื่อเจริญเข้าไปและยึดติดดี ไม่โปร่งแสง ไม่เห็นเงา แพทย์ทำการตัดแต่ง ปั้นปรับรูปทรงได้ตามต้องการ
- เหมาะกับผู้มีภูมิแพ้เล็กน้อย ถึงปานกลาง
- ต้องการวัสดุนิ่มนวล ธรรมชาติ
- ไม่ต้องการเปิดแผล 2 จุด
ซิลิโคน (Silicone) ไม่แนะนำสำหรับผู้มีภูมิแพ้
การเตรียมตัวก่อนเสริมจมูกสำหรับผู้มีภูมิแพ้
- บอกประวัติภูมิแพ้ทั้งหมด (อาหาร ยา สารเคมี ฝุ่น) เคยแพ้อะไรบ้าง และอาการเป็นอย่างไร
- ยาที่กินประจำ เช่น ยาแก้แพ้
- ปรึกษาแพทย์ ถึงวัสดุไหนเหมาะกับคุณที่สุด
- ทำ Allergy Test เช่น ทดสอบซิลิโคน, Gore-Tex, PCL เพื่อสังเกตดูว่ามีผื่น คัน บวมแดง หรือไม่
- เตรียมภูมิคุ้มกันให้พร้อม ก่อนผ่าตัด 2-4 สัปดาห์ หลีกเลี่ยงสิ่งที่แพ้ ให้ภูมิคุ้มกันสงบ ไม่กินยาแพ้ หยุดก่อน 1-2 สัปดาห์ (ตามคำแนะนำของแพทย์) พักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อให้ภูมิคุ้มกันจะทำงานได้ดี กินอาหารมีประโยชน์ เช่น ผัก ผลไม้ โปรตีน
- เข้ารับการตรวจสุขภาพ ตรวจเลือด (CBC, Allergy Panel) ตรวจ IgE (สูง = ภูมิแพ้มาก) กรณีที่ค่า IgE สูงมาก อาจต้องเลื่อนผ่าตัด ให้รักษาภูมิแพ้ก่อน
การดูแลหลังการเสริมจมูกสำหรับผู้มีภูมิแพ้
สัปดาห์ที่ 1-2
- กินยาตามเวลา – ยาปฏิชีวนะ + ยาแก้อักเสบ
- ล้างจมูกน้ำเกลือ – 3-4 ครั้ง/วัน (ชะล้างเชื้อ)
- ห้ามแกะสะเก็ดเลือด – จะติดเชื้อ อักเสบ
- หลีกเลี่ยงสิ่งที่แพ้ – ให้ร่างกายพักฟื้น
- นอนหัวสูง 30-45° – ลดบวม
เดือนที่ 1-3
- สังเกตอาการอักเสบ – แดง บวม ร้อน มีหนอง
- นัดพบหมอ – สัปดาห์ที่ 1, 2, 4, 8, 12
- เลี่ยงฝุ่น ควัน – สวมหน้ากาก N95
- ไม่นวดจมูก – ให้แผลหายสนิท
เดือนที่ 4-12
- ติดตามอาการ – ดูว่าแพ้แบบเรื้อรังหรือไม่
- นัดพบหมอ – เดือนที่ 6, 12
- ถ้ามีอาการแปลก – รีบพบหมอทันที
คำถามที่พบบ่อย
มีภูมิแพ้เล็กน้อย ใช้ซิลิโคนได้ไหม
แม้ภูมิแพ้เล็กน้อย ซิลิโคนก็มีความเสี่ยงสูง (5-15% แพ้) ถ้าต้องการความปลอดภัย แนะนำGore-Tex, PCL หรือ กระดูกอ่อน แทน ซึ่งมีความเสี่ยงต่ำกว่ามาก (0-5%)
เสริมจมูกด้วยกระดูกอ่อนตัวเอง จะหดตัวจริงหรือ
เล็กน้อย กระดูกอ่อนอาจดูดซับ 10-20% ในปีแรก แต่หลังจากนั้นคงทน ตลอด (15-20+ ปี) ศัลยแพทย์ที่เชี่ยวชาญจะเอามาเกิน (Overcorrection) เพื่อชดเชย เช่น ถ้าอยากสูง 5mm จะเอามา 6-7mm เพื่อให้หลังดูดซับเหลือ 5mm พอดี
ถ้าเคยทำซิลิโคนแล้วแพ้ จะเปลี่ยนเป็นกระดูกอ่อนได้ไหม
ทำได้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำเฉพาะบุคคล
